Piernikarstwo, jak każde rzemiosło o wielowiekowej tradycji, wypracowało szereg metod na uzyskanie doskonałego wypieku. Wiele z tych sposobów odeszło w niepamięć wraz ze śmiercią starych mistrzów. Niektóre weszły do naszych kuchni i na świąteczne stoły.
Wyjątkowy smak pierniki zawdzięczają miodowi i przyprawom korzennym. Najpopularniejsze z nich to cynamon, goździki, gałka muszkatołowa, imbir oraz pieprz. W gotowych mieszankach można znaleźć także kolendrę, ziele angielskie, anyż oraz kardamon, zastępujący imbir. Przy zakupie gotowej przyprawy piernikowej warto sprawdzić jej skład. Często jej podstawowym składnikiem okazuje się mąka, kakao lub palona cykoria. Ta ostatnia nadaje ciastu ciemny kolor, tymczasem w dawnych przepisach dla uzyskania brązowej barwy stosowano karmel.
Pełniej wykorzystamy przyprawy łącząc je z gorącym miodem (o ile tak jest w przepisie), bowiem w ten sposób uwolnimy olejki eteryczne. Często stosowana jest kandyzowana skórka pomarańczowa, której znaczenia nie sposób przecenić. Czuje się ona znakomicie w towarzystwie innych bakalii. Jeśli ktoś nie elementów stałych w pierniku, może użyć startej skórki z pomarańczy lub w ostateczności, aromatu spożywczego. Bakalie przed pieczeniem warto namoczyć w mleku, aby podczas pieczenia nie wyschły zbytnio.
Ważnym składnikiem jest środek spulchniający, powodujący że ciasto jest miękkie i puszyste. W większości przepisów wymienia się sodę oczyszczoną, lecz zamiennie można używać proszku do pieczenia lub mieszać sodę oczyszczoną z amoniakiem spożywczym.
Jeszcze w XIX wieku jako środek spulchniający stosowano potaż, który także używany był do wyrobu szkła, mydła i stali. Powstawał on jako jeden z produktów ługowania popiołu drzewnego. Wyrobem zajmowali się głównie smolarze, którzy w procesie suchej destylacji uzyskiwali smołę, maź i dziegieć, a z pozostałego popiołu potaż.
Piernik po upieczeniu przez kilka dni, dzięki higroskopijnym właściwościom miodu, nabiera wilgoci i staje się miękki i delikatny. W suchych, ogrzewanych mieszkaniach pierniki miękną wolniej. Proces można przyspieszyć zamykając je razem z pokrojonym jabłkiem.
Do wzbogacenia pierników można używać nadzień, np. powideł śliwkowych, mas marcepanowych oraz lukru.